Không phải thiếu động lực, mà chính khả năng tập trung đang ngày càng ngắn lại mới là “kẻ thù” lớn nhất của năng suất làm việc hiện nay.
Khả năng chú ý của chúng ta đã thu hẹp đáng kể theo thời gian – điều này thể hiện rõ nhất qua cách chúng ta tiếp nhận truyền thông.
Hãy nhìn vào những con số thực tế: Vào giữa những năm 1980, phần mở đầu (intro) của các bài hit top 10 trên Billboard thường kéo dài khoảng 20–23 giây trước khi giọng hát chính xuất hiện. Đến nay, con số này chỉ còn khoảng 5 giây – giảm tới hơn 75–78%. Tương tự, phần mở đầu của các series truyền hình cũng ngắn dần: series kinh điển Bewitched (cuối thập niên 1960) có intro dài tới 45 giây, trong khi Young Sheldon – bộ phim hài được xem nhiều nhất khoảng năm 2020 – chỉ giữ lại khoảng 20 giây, chưa bằng một nửa.
Tại nơi làm việc, xu hướng còn đáng báo động hơn. Nghiên cứu nổi tiếng của Giáo sư Gloria Mark (Đại học California, Irvine) cho thấy: Năm 2004, trung bình một người duy trì chú ý trên một màn hình khoảng 2,5 phút trước khi chuyển nhiệm vụ. Đến năm 2012, con số tụt xuống còn 75 giây. Và từ khoảng năm 2016 trở đi (dữ liệu vẫn được trích dẫn rộng rãi đến 2025–2026), thời gian chú ý trung bình chỉ còn khoảng 47 giây. Thật khó hình dung chúng ta làm được bao nhiêu việc ý nghĩa trong một ngày với nhịp độ “chớp nhoáng” như vậy.
Bước vào kỷ nguyên AI – Một tia hy vọng
Giữa bối cảnh chú ý bị phân mảnh, công nghệ lại mang đến giải pháp bất ngờ. Theo Báo cáo Gen Z và Millennials 2025 của Deloitte (khảo sát hơn 23.000 người từ 44 quốc gia), khoảng 74% Gen Z (sinh 1995–2006) và 77% Millennials (sinh 1983–1994) tin rằng Generative AI sẽ thay đổi cách họ làm việc trong vòng một năm tới. Họ rất lạc quan: hơn ba phần tư cho biết AI đã nâng cao chất lượng công việc (78% Gen Z và 82% Millennials), đồng thời giúp giải phóng thời gian và cải thiện cân bằng công việc – cuộc sống (77% Gen Z và 73% Millennials).
Nhiều người chia sẻ rằng AI giúp xử lý nhanh các nhiệm vụ lặp lại, tăng hiệu quả, từ đó dành nhiều thời gian hơn cho công việc chiến lược, sáng tạo và đổi mới.
Vậy, làm thế nào để tận dụng AI nhằm “cứu vãn” khả năng chú ý đang suy giảm?
Tái thiết kế quy trình làm việc hướng tới chiều sâu
AI cực kỳ giỏi xử lý những công việc “nông” – lặp đi lặp lại, không đòi hỏi suy nghĩ sâu. Hãy giao cho nó soạn thảo agenda họp, tóm tắt nội dung cuộc họp, hoặc tạo bản nháp đầu tiên cho báo cáo thường kỳ. Luôn kiểm tra và chỉnh sửa lại (AI chưa thay thế được con người ở bước cuối), nhưng việc tiết kiệm thời gian này sẽ giúp bạn “khóa” được những khoảng thời gian dài hơn cho deep work: tư duy phê phán, giải quyết vấn đề sáng tạo hay hoạch định chiến lược.
Dùng AI để bảo vệ khoảng lặng tập trung
Chú ý dễ dàng “chết dần” vì hàng loạt thông báo ping ping liên tục. Bao nhiêu lần chúng ta kết thúc ngày với cảm giác bận rộn triền miên, nhưng chẳng hoàn thành được việc quan trọng nào? Đó là sự khác biệt giữa cái khẩn (email, Slack, thông báo) và cái trọng (dự án lớn cần tập trung bền vững).
AI có thể giúp phân biệt rõ ràng: Đưa danh sách việc cần làm vào AI để nó gợi ý lịch trình ưu tiên. Sau đó, dùng AI tự động chặn thời gian deep work trên lịch – tạm tắt thông báo từ email, Slack trong những khung giờ ấy. Ít gián đoạn hơn → ít chuyển nhiệm vụ hơn → duy trì năng suất cao và bảo vệ khả năng chú ý.
Rèn luyện sự chú ý như một kỹ năng thực thụ
Tập trung không phải tài năng bẩm sinh – nó là kỹ năng có thể rèn luyện. Hãy đối xử với nó như mục tiêu tập gym: nhất quán quan trọng hơn cường độ. Bắt đầu bằng timer 30 phút cho một nhiệm vụ deep work duy nhất. Hết giờ thì nghỉ ngắn hoặc kéo dài nếu đang “vào guồng”. Timer không chỉ tạo mục tiêu dễ đạt, mà còn cho phép bạn chuyển nhiệm vụ một cách có kiểm soát (kiểm tra email, uống cà phê…).
Dần dần tăng lên 40, 50 phút, thậm chí một tiếng. Với luyện tập, bạn sẽ dễ dàng lao thẳng vào công việc mà không bị phân tâm.
AI hỗ trợ tuyệt vời: Làm timer thông minh nhắc nhở nhẹ nhàng, tóm tắt tiến độ lần trước, gợi ý bước tiếp theo – giảm ma sát nhận thức, giúp duy trì sự chú ý lâu dài hơn.
Đo lường kết quả, chứ không phải sự “phản hồi nhanh”
Nhiều nơi vẫn nhầm lẫn bận rộn với năng suất. Lãnh đạo thông minh sẽ chuyển trọng tâm sang **kết quả thực sự** đạt được, thay vì tốc độ trả lời email. AI giúp theo dõi tiến độ, tóm tắt mốc quan trọng, nhấn mạnh thành tựu – để mọi người tập trung vào giá trị thay vì hoạt động liên tục. Điều này giảm áp lực “luôn online”, tạo không gian cho công việc sâu sắc.
Khơi dậy sáng tạo bằng AI, không để nó thay thế
AI rất giỏi gợi ý ý tưởng mới, đưa góc nhìn khác biệt – đặc biệt hữu ích ở giai đoạn “trang giấy trắng” để giảm mệt mỏi. Yêu cầu AI brainstorm nhiều giải pháp, rồi đội ngũ cùng thảo luận và tinh chỉnh. Thay vì chú ý bị dàn trải mỏng, bạn hướng nó vào những output sáng tạo sâu sắc hơn.
AI có thể gây tranh cãi, nhưng nó không phải kẻ thù. Công việc thay đổi, nhưng tổ chức luôn cần con người. Khi sử dụng có chủ đích, AI giúp chúng ta làm việc hiệu quả hơn, tạo khoảng trống cho những gì chỉ con người mới làm tốt: phán đoán, sáng tạo và kết nối chân thực. Với cách tiếp cận đúng, AI chính là “người bạn đồng hành” giúp chúng ta lấy lại sự tập trung – để làm nên những điều thực sự ý nghĩa trong công việc và cuộc sống.
Tại Synnex FPT, chúng tôi tin rằng công nghệ – đặc biệt là AI – không phải nguyên nhân gây ra khủng hoảng chú ý, mà là chìa khóa để khắc phục nó. Khi được sử dụng có chủ đích, AI giúp con người làm việc hiệu quả hơn, tạo khoảng trống cho những gì chỉ con người mới làm tốt: phán đoán sâu sắc, sáng tạo đột phá.
